معرفی کتاب

آشنای با علوم حدیث / مؤلف علی نصیری / انشارات مرکز مدریت حوزه علمیه قم

پیشگفتار

«سنت» پس از قرآن دومین منبع دین شناخت به شمار می آید که تبین وتفسیر کلیات قرآن را بر عهده دارد . اگر آموزه های قرآنی را بر اساس روایت نبوی « انما العلم ثلاثه : آیة محکمة ، اوفریضة عادلة ، اوسنة قائمة علم بر سه دسته است : نشانه ای استوار ، یا واجبی مبانه ، یا سنتی بر پا » به سه بخش اساسی عقائد ، اخلاق ، واحکام تقسیم کنیم «سنت» دید گاه های اسلام را در این سه بخش به تفصیل تبین می کند . پاسخ گوی سنت – در تمام عرصه های دین شناخت – در کنار قرآن نشان گراهمیت وجایگاه بلند آن است . بدین که فرموده « اوتیت القرآن ومثله معه؛ به من قرآن وبا قرآن همسان آن (سنت ) ارزانی شده است ». اهتمام پیامبر اکرم (ص) واهل بیت (ع) به تعلیم وانتشار آموزه های روایی تأکید بر ثبت وضبط آنها ونیز کوشش عموم صحابه ، تابعان وشاگردان ائمه (ع) در فراگیری حدیث ، ثبت ونشر آن ، به رغم ممانعت از کتابت وتدوین حدیث طی یک سده که در تاریخ حدیث اهل سنت اتفاق افتاده ، حکایت گر نقش وجایگاه «سنت» است . باآغاز تدوین در سنت در سده سوم هزاران روایت در قالب جوامع روایی گرد آوری شد ودر پی آن دانش های تخصصی حدیث ، هم چون علم رجال بخاطر ضرورت شناخت هر چه بشتر راویان حدیث درایة الحدیث برای تبیین تقسیمات واصطلاحات حدیثی پدیدار شد وهزاران اثر علمی گران سنگ به رشته تحریر درآمد . آنچه امروز با عنوان جوامع روایی ، منابع مصطلح الحدیث رجال شرح احادیث و... در اختیار ما قرار گرفته حاصل چهارده سده کوشش بی وقفه ومستمر در ثبت انتشار وتبین گستره های دانش حدیث است که اهتمام ما را برای بازشناخت این دانش ها وتعمیق وتوسعه آنها برای انتقال به نسل های آینده می طلبد . کتابی که در پیش رودارید ، گزیده ای است دوجلد کتاب که باعنوان حدیث شناسی نگاشته شده وامید است به زودیی انتشار یافته ودر دسترس علاقه مندان قرار گرید . دراین کتاب دانش های حدیثی به چهار دانش اصلی تقسیم شده اند که عبارتند از : الف : تاریخ حدیث ب : درایة الحدیث یا مصطلحات حدیث ج : رجال حدیث د : فقه الحدیث ازآنجای که برخی از مباحث ؛ هم چون آشنای با تعاریف پر کاربرد ، دلایل حجیت سنت و... نقش مقدمیت داشته وآگاهی از آنها برای دریافت سایر مباحث وفصول ضروری این مباحث اشاره وپیرامون آنها گفت وگو شده است وبا توجه به آن که تاریخ حدیث اهل سنت تا حدودی زیادی با تاریخ حدیث شیعه متفاوت است مبحث نخست (تاریخ حدیث) به دوفصل جداگانه تحت عنوان : تاریخ حدیث اهل سنت وتاریخ حدیث شیعه تقسیم شده است . ازاین رو مباحث کتاب در شش فصل انعکاس یافته است . از خداوند متعال بخاطر توفیق انجام این کار سپاسگزارم واز کلیه دست اندر کارانی که دانش ها وآموزه های حدیثی برای طلاب ودانشجویان عزیزو کلیه علاقمندان به مطالعات حدیثی مفید واقع شود

فهرست

فصل (اول بازشناخت کلیات علم حدیث)

تعاریف واصطلاحات حدیثی / حجیت سنت / حجیت سنت پیامبر / حجیت سنت ائمه اطهار (ع)/ حدیق در دوران پیامبر /

فصل دوم (برسی ادوار تاریخی حدیث شیعه )

دوره اول : نخستین نگاشته های حدیثی / دوره دوم : شکل گیری میراث روایی شیعه در قالب اصول اربعمأة/ دوره سوم : دوره تدوین جوامع اولیه حدیثی شیعه / دوره چهارم : دوره تکمیل وتنظیم جوامع حدیثی شیعه / اهم منابع حدیثی در دوره تکمیل / اهم منابع حدیثی در دوره تنظیم / دوره پنجم : دوره دکورد دانش های حدیثی شیعه / دوره ششم : دوره شکوفایی دانش های حدیثی /

فصل سوم (آشنایی با تاریخ حدیث اهل سنت )

ادوار تاریخ حدیث اهل سنت / دوره اول : دوره ممانعت از تدوین حدیث / انگیزه ممانعت از کتاب وتدوین حدیث از نگاه حدیث پژوهان شیعی / دوره دوم : تدوین جوامع روای / دوره سوم : دوره تکمیل وتنظیم جوامع روایی/ اهم منابع روایی در دوره تکمیل / هم منابع حدیثی در دوره تنظیم / دوره چهارم : دوره ظهور وتکامل دانش های حدیثی / دوره پنجم : عصر رکورد دانش های حدیثی / دوره ششم : عصر شکوفایی دانش های حدیثی/

فصل چهارم (آشنایی با مصطلح الحدیث )

مبحث نخست : تقسیمات خبر / مبحث دوم : اصطلاحات حدیثی / مبحث سوم : شرائط وشیوه های تحمل / مبحث چهارم : شرائط نقلب وپذیرش روایات/

فصل پنجم (آشنای با رجال الحدیث)

مبحث نخست : الفاظ جرح وتعدیل وتعارض آنها / مبحث دوم توثیقات خاص / مبحث سوم توثیقات عام / مفهوم صحیح شمردن روایات صحیح اصحاب اجماع / مبحث چهارم : آشنای با منابع رجالی شیعه /

فصل ششم (آشنای با مبانی فقه الحدیث)

مفاهیم واژه ها / بررسی ساختار جملات /